Stężenia mleczanu we krwi można wykorzystać jako marker ustrojowej hipoperfuzji tkankowej u pacjentów ze wstrząsem krążeniowym. Obecnie uwzględniono je w klinicznych kryteriach wstrząsu septycznego zdefiniowanych w Third International Consensus Definition for Sepsis and Septic Shock (Sepsis-3) [1].
Sepsa:
Podejrzewane lub potwierdzone zakażenie oraz nagły wzrost ≥ 2 punktów w skali SOFA (zwiastun zaburzenia czynności narządów).
Wstrząs septyczny:
Sepsa, wymagająca leczenia środkami rozszerzającymi naczynia krwionośne w celu podwyższenia MAP ≥ 65 mmHg i mleczanu > 2 mmol/l (18 mg/dl) po odpowiedniej resuscytacji płynowej.
PCT jest zazwyczaj głównym biomarkerem w przypadku wczesnego wykrywania lub wykluczania sepsy.
Na podstawie J-L Vincent, komunikaty własne
W przypadku pomiaru mleczanu w warunkach szpitalnego oddziału ratunkowego uzyskane wyniki uzupełniają wyniki innych badań, np. PCT w kierunku nasilenia infekcji bakteryjnej lub grzybiczej, a razem stanowią ważną pomoc przy ocenie nasilenia choroby.
Zgodnie z wytycznymi kampanii Surviving Sepsis Campaign stężenie mleczanu należy zmierzyć w ciągu 3 godzin od przyjęcia i powtórzyć badanie w ciągu 6 godzin, jeśli wynik będzie podwyższony.
Umożliwia to jak najszybsze wdrożenie i ocenę skutecznego postępowania hemodynamicznego u pacjenta septycznego, co zwiększa jego szanse na przeżycie [1–4].
Wykrywanie sepsy
Zwykła infekcja może szybko rozwinąć się w sepsę, zagrażający życiu stan, który wymaga natychmiastowego rozpoznania i leczenia, kiedy choroba pozostaje jeszcze we wczesnym stadium.
Diagnostyka pacjentów z podejrzeniem sepsy jest trudna i złożona. Często pacjenci zgłaszający się na SOR mają gorączkę, duszności, niskie ciśnienie tętnicze krwi, szybkie tętno i oddech — są to objawy, które można łatwo pomylić z innymi ciężkimi chorobami.
Wczesne rozpoznanie i natychmiastowe rozpoczęcie leczenia mają kluczowe znaczenie dla zwiększenia prawdopodobieństwa przeżycia sepsy. Sama ocena kliniczna jest często niewystarczająca do wczesnego rozpoznania sepsy.
PCT i mleczan są przydatne jako pomoc przy rozpoznawaniu i leczeniu sepsy oraz uzupełniają ogólną kliniczną ocenę fizycznego stanu pacjenta [1].
Czym jest mleczan?
Mleczan to metabolit glukozy produkowany w tkankach organizmu w warunkach niewystarczającej podaży tlenu. Mleczan jest normalnie usuwany przez wątrobę i nerki, a stężenie mleczanu we krwi u pacjentów nienarażonych na stres wynosi 1–1,5 mmol/l.
Jednakże u pacjentów w stanie krytycznym, np. u osób we wstrząsie lub z hipoperfuzją, stężenie mleczanu wzrasta często powyżej 2 mmol/l. Stężenie przekraczające 4 mmol/l wskazuje na potrzebę natychmiastowej resuscytacji oraz przyjęcia na OIT.
Podwyższone stężenie mleczanu wskazuje na zaburzenie równowagi i jest związane z podwyższoną umieralnością w przebiegu sepsy [4, 5, 6].
Wartość pomiaru stężenia mleczanu w diagnostyce sepsy
Pacjenci z podwyższonymi stężeniami mleczanu są ciężko chorzy i wymagają skutecznego leczenia — tu i teraz. Pomiar stężenia mleczanu dostarcza przydatnych informacji na temat postępu choroby i skuteczności leczenia.
W przypadku pacjentów z podejrzeniem sepsy pomiar stężenia mleczanu dostarcza przydatnych informacji na temat nasilenia choroby oraz umożliwia monitorowanie jej postępu [2].
Dowiedz się więcej
Dowiedz się więcej na temat niedrogiej analizy mleczanu lub roli PCT jako pomocy w rozpoznawaniu sepsy.
Odwiedź stronę acutecaretesting.org, aby przeczytać więcej szczegółowych artykułów dotyczących rozpoznawania sepsy.
References
- Singer M, Deutschman CS, Seymour CW et al. The Third International Consensus Definitions for Sepsis and Septic Shock (Sepsis-3). JAMA 2016; 315,8: 801-10
- Freund Y et al. Serum lactate and procalcitonin measurements in emergency room for the diagnosis and risk-stratification of patients with suspected infection. Biomarkers 2012; 17 (7): 590-596
- Dellinger RP, Levy MM, Rhodes A et al. Surviving sepsis campaign: International guidelines for management of severe sepsis and septic shock: 2012. Crit Care Med 2013; 41: 580-637
- Riedel S, et al. Procalcitonin as a marker for the detection of bacteremia and sepsis in the emergency department. Am J Clin Pathol 2011; 135:182-89
- Corina Seeger et al. Podręcznik dotyczący oznaczeń parametrów krytycznych 2014
- Andersen et al. Etiology and therapeutic approach to elevated lactate. Mayo Clin Proc. 2013; 88(10): 1127-1140